Onderwijsrecht

Accreditatie is essentieel instrument voor het waarborgen van de kwaliteit van het hoger onderwijs. Onderwijsinstellingen zijn wettelijk verplicht om hun opleidingen periodiek te laten beoordelen door een onafhankelijk panel, waarna de NVAO besluit of de betreffende opleiding het accreditatiekader naleeft. Een positieve accreditatie is noodzakelijk voor het verkrijgen van bekostiging, het verlenen van wettelijke graden en het uitreiken van erkende diploma’s. Wij ondersteunen bij de voorbereiding op een accreditatietraject, bij het inrichten van kwaliteitszorgsystemen en bij het onderbouwen van keuzes in onderwijsinhoud en toetsbeleid. Ook adviseren wij bij eventuele herstelopdrachten of bezwaarprocedures.

Organisaties in de publieke sector opereren binnen een sterk gereguleerd en politiek gevoelig krachtenveld. Tegelijkertijd zijn zij voortdurend in gesprek met overheden, toezichthouders en samenwerkingspartners over beleidsontwikkeling, financiering en regelgeving. Effectieve belangenbehartiging vraagt om een scherp inzicht in de juridische kaders, de bestuurlijke verhoudingen en een route naar verandering of beïnvloeding.

Wij ondersteunen instellingen bij het juridisch en strategisch vormgeven van hun standpunten richting beleidsmakers, brancheorganisaties of toezichthouders. Dit doen wij bijvoorbeeld door het opstellen van position papers, het begeleiden van zienswijzen of het voeren van overleg met relevante stakeholders. Ook adviseren wij over de (juridische) ruimte om gezamenlijk op te trekken, bijvoorbeeld binnen netwerken, regio’s of koepelstructuren. Wij adviseren ook met regelmaat over de beïnvloeding van wetgevingstrajecten en juridische beleidsregels.

Onze aanpak is inhoudelijk onderbouwd, juridisch gefundeerd en gericht op constructieve beïnvloeding. Zo helpen wij organisaties hun stem helder, effectief en legitiem te laten horen in Den Haag of in de lokale politiek.

Besluitvorming vindt continu plaats, op strategisch, organisatorisch en operationeel niveau. Sommige besluiten vragen bijzondere aandacht, bijvoorbeeld vanwege hun impact of juridische complexiteit. Wij adviseren bij besluitvormingsprocessen rondom governance, samenwerking, reorganisatie en andere grote keuzes. Daarnaast helpen wij organisatie bij het opstellen en herzien van statuten, bestuurs- en toezichtreglementen, managementstatuut en medezeggenschapsdocumenten. Onze advisering is gericht op duidelijke verhoudingen, juridisch verantwoorde besluiten en bestuurlijke slagkracht. Zo zorgen wij dat besluitvorming voldoet aan wet- en regelgeving én werkt in de praktijk.

Het onderwijs en de kinderopvang hebben als gereguleerde sectoren veelvuldig te maken met (overheids)toezicht op de kwaliteit, veiligheid en naleving van wettelijke normen. En dan ook nog eens vanuit verschillende toezichthouders. Waar universiteiten onder meer te maken hebben met de Inspectie voor het Onderwijs (financieel toezicht), de NVAO (accreditatie) en de CDHO (macro-doelmatigheid), vallen de overige onderwijssector vrijwel geheel onder toezicht van de Inspectie voor het Onderwijs en valt de kinderopvang onder toezicht van de GGD.

De rapporten van extern toezichthouders zijn niet zonder gevolgen. Organisaties kunnen geconfronteerd worden met een aantasting van hun reputatie, ingrijpende herstelopdrachten of – in het geval van het onderwijs – een korting op de rijksbekostiging en – in het geval van de kinderopvang – sluiting van de locatie. Wij adviseren onze cliënten zowel bij de voorbereiding van een inspectiebezoek, bij de reactie op vragen en signalen van inspecties, en bij eventuele procedurele vervolgstappen. Daarbij betrekken wij actuele kennis ten aanzien van bijvoorbeeld IKC-vorming, publiek-private samenwerking, financieringsvoorschriften en kwaliteitseisen omtrent graadverlening.

De financiering van publieke sectoren is aan tal van voorwaarden verbonden. Van huisvesting tot ondersteuningsaanbod: in het bijzonder het onderwijsrecht bestaat voor een groot deel uit bekostigingsregels. Die leiden met regelmaat tot vragen, in het bijzonder wanneer de regels niet (meer) aansluiten op de praktijk. In het bijzonder wanneer sprake is van innovatie, of van intersectorale samenwerking.

Er zijn veel praktijkvoorbeelden van situaties waarin bekostigingsregels een rol spelen. De samenwerking tussen beroepsonderwijs en stagebedrijven, een integraal onderwijs-zorgaanbod in het funderend onderwijs, valorisatie-activiteiten in het hoger onderwijs, de integratie van kinderopvang en basisonderwijs, maar ook het gezamenlijk beheer en onderhoud van onderwijshuisvesting. Op al deze thema’s zijn bekostigingsregels van invloed: van bestedingsvoorwaarden vooraf tot verantwoordingseisen achteraf. Een goede inrichting van de organisatie, van besluitvorming tot structuur, is daarbij van belang om vragen van toezichthouders te voorkomen.

Het inhouden van bekostiging is een van de zwaarste middelen die de overheid in handen heeft om bepaalde handelingen af te dwingen. Handhaving door de Onderwijsinspectie stelt uw organisatie voor rechtmatigheidsvragen, onder druk van (de aankondiging van) opschorting en inhouding van bekostiging. In die situaties is behoefte aan specialistische kennis en heldere belangenafwegingen. Wij staan u daarin bij.

Een fusie tussen onderwijsorganisaties is niet slechts een administratief besluit. Het is een strategisch traject met grote impact op de betrokken organisaties en medewerkers, en in het onderwijs en de opvang de kinderen en ouders, of studenten. Bij een fusie komen veel verschillende thema’s samen. Denk hierbij aan governancevraagstukken, samenwerking, medezeggenschap en belangenbehartiging. Dit maakt integrale juridische ondersteuning in een fusietraject van grote waarde.

Vanuit grondige kennis van de sector dragen wij bij aan een goede begeleiding. Met regelmaat verzorgen wij fusietrajecten, waarbij wij waar nodig samenwerken met een sterk netwerk van specialisten op andere expertises. Denk aan fiscalisten, notarissen en organisatieadviseurs.

Geschillen zijn in elke organisatie onvermijdelijk, maar vragen in de publieke sector om extra zorgvuldige behandeling. Besturen van onderwijsinstellingen, kinderopvangorganisaties en overheidsinstellingen hebben te maken met uiteenlopende vormen van geschilbeslechting: van klachtenprocedures en bezwaarcommissies tot gespecialiseerde geschilleninstanties en de bestuursrechter.

Wij begeleiden organisaties bij arbeidsconflicten, toelatings- of plaatsingsgeschillen, handhavingskwesties, contractuele conflicten en medezeggenschapsgeschillen. In het onderwijs gaat het daarbij vaak om procedures bij de Landelijke Commissie voor Geschillen WMS, de Geschillencommissie Passend Onderwijs of klachtencommissies. In de kinderopvang spelen ouders, gemeenten en GGD’s een rol bij geschilvorming. Overheidsorganisaties hebben bovendien te maken met bezwaar- en beroepsprocedures op basis van de Algemene wet bestuursrecht.

Wij adviseren bij de keuze van het juiste traject, procederen waar nodig en begeleiden bij informele geschiloplossing of mediation. Daarnaast helpen wij bij het opstellen van reglementen, klachtenprocedures en interne protocollen om escalatie te voorkomen.

Onze kracht ligt in het combineren van juridische expertise met oog voor verhoudingen, reputatie en uitvoerbaarheid. Zo dragen we bij aan snelle, zorgvuldige en doeltreffende geschilbeslechting in het publieke domein.

Een goede structuur geeft ruimte en bescherming. Ruimte om een maatschappelijke taak ten volle te vervullen, om innovatie en samenwerking mogelijk te maken en om nieuwe projecten te ondernemen. Bescherming voor de continuïteit van de organisatie, en voor bestuurders en toezichthouders, mocht er eens iets misgaan. Een heldere en evenwichtige governance structuur is essentieel voor publieke en semipublieke organisaties: goed bestuur vereist duidelijke verantwoordelijkheden, transparantie, checks and balances en ruimte voor professionele autonomie.

Wij adviseren organisaties over de inrichting en ontwikkeling van hun governance. Dat begint bij statuten, toezicht- en bestuursreglementen, mandaat- en delegatieregelingen en de positionering van medezeggenschap. Daarnaast ondersteunen we bij het toepassen van sectorale governancecodes, zoals de Governancecode Funderend Onderwijs en de Governancecode Kinderopvang.

Ook in verandertrajecten – fusies, samenwerkingen, herstructureringen – helpen wij bij het juridisch en bestuurlijk doordenken van rollen, bevoegdheden en besluitvorming. We denken strategisch mee over bestuur en toezicht, en begeleiden in situaties waarin governance onder druk staat, bijvoorbeeld bij een incident of na een kritische rapportage van een extern toezichthouder.

Reorganisatie, uitbreiding van werkzaamheden of wijziging van een vakantieregeling: allemaal voorbeelden van besluiten waarvoor overleg met het medezeggenschapsorgaan en/of vakbonden vereist is. Medezeggenschap is een essentieel onderdeel van goed bestuur in publieke en semipublieke organisaties. Om welke sector het ook gaat: de betrokkenheid van medewerkers, ouders, studenten, leerlingen, cliënten of inwoners bij beleid en besluitvorming versterkt de legitimiteit, kwaliteit en draagvlak daarvan.

Wij adviseren over de inrichting en werking van medezeggenschapsorganen, inclusief de toepassing van advies- en instemmingsrechten, informatierecht en overlegprocedures. Daarnaast begeleiden wij bij het opstellen of herzien van reglementen, het voeren van overleg over ingrijpende besluiten (zoals reorganisatie, samenwerking of beleidswijziging), en het hanteren van termijnen en besluitvormingsroutes. Ook staan wij besturen en medezeggenschapsorganen bij in procedures, bijvoorbeeld bij de Ondernemingskamer, de Landelijke Commissie voor Geschillen WMS of bij conflicten over bevoegdheden.

Onze benadering is juridisch stevig, en altijd gericht op een constructieve dialoog. Wij zorgen dat medezeggenschap niet wordt gezien als verplicht nummer, maar als waardevolle bijdrage aan professioneel en transparant bestuur.

Zelfs de grootste organisatie kan niet alles alleen. En ook de kleinste samenwerking zorgt voor nieuwe ideeën. Incidenteel of structureel: een waardevolle samenwerking vraagt altijd om een solide basis. In de vorm van een goede samenwerkingsovereenkomst, een zorgvuldig gekozen structuur of door volledige samenvoeging van juridische entiteiten, telkens mede op basis van inhoudelijke keuzes en gedragen besluitvorming.

Onderwijswet- en regelgeving is nog grotendeels ingesteld op de traditionele ‘hokjes’. Verklaarbaar vanuit het verleden, maar knellend voor de toekomst. Wij werken aan uiteenlopende praktijkvragen op het gebied van intersectorale samenwerking (IKC-vorming, tienerscholen, AD-trajecten), publiek-private projecten (stagebedrijven, internationaal georiënteerd onderwijs, onderzoeksfinanciering), samenwerking binnen onderwijsregio’s en samenwerking op ondersteunende processen (bedrijfsvoering, doordecentralisatie huisvesting). En in het mbo, hbo en wo is internationale samenwerking niet meer weg te denken. Structuur- en bekostigingsvragen spelen daarin met regelmaat een rol.

De volledige samenvoeging van organisaties, of de algehele overdracht van organisatieonderdelen, kent een eigen dynamiek. Wanneer een samenwerking leidt tot samenvoeging (overname of fusie) dan hebben wij alles in huis om die beweging juridisch te begeleiden.

Het onderwijs kent een eigen stelsel van ‘vergunningen’ – het aanbieden van bekostigd onderwijs, is niet zomaar toegestaan. De inrichting van het stelsel van bekostigde onderwijsvoorzieningen wordt door de onderwijswetgeving gereguleerd. Voor het funderend onderwijs, mbo en hoger onderwijs is dat bovendien verschillend geregeld. Zo is het in het funderend onderwijs niet mogelijk om zomaar ergens een school op te richten, maar kan (met medewerking van de gemeente) veelal wel een school worden uitgebreid met een dislocatie of tijdelijke nevenvestiging. In het voortgezet onderwijs hangt de voorzieningenplanning sterk samen met de vraag welk onderwijs (welke schoolsoort, onder- en/of bovenbouw) mag worden aangeboden op welke plek. Het maakt tegelijkertijd ook uit voor de bekostiging die wordt verstrekt en op de inrichting van de medezeggenschap. In het mbo en hoger onderwijs roept wijziging van onderwijsaanbod of onderwijslocaties veelal ook vragen op over accreditatie en macrodoelmatigheid, waar aparte toetsende instanties voor in het leven zijn geroepen.

Wij staan school- en instellingsbesturen bij in de planning van nieuwe onderwijsvoorzieningen. Daarbij geven we praktische adviezen, gericht op een zo eenvoudig mogelijke start van het nieuw gewenste aanbod. Daarbij heeft de onderlinge relatie van onderwijsinstellingen onze aandacht en adviseren we nadrukkelijk ook over de wijze waarop een beoogde beslissing zich verhoudt tot het doel en de geest van wet- en regelgeving.

Wetenschappelijk onderzoek brengt een breed scala aan juridische vraagstukken met zich mee. Denk aan het opstellen van samenwerkingsovereenkomsten met externe partners, het regelen van intellectuele eigendomsrechten, het waarborgen van de wetenschappelijke integriteit van onderzoekers en het naleven van privacywetgeving bij dataverzameling.

Wij ondersteunen onderwijsinstellingen en onderzoeksgroepen bij het juridisch vormgeven van hun onderzoeksactiviteiten, zodat zij zich kunnen richten op het onderzoek zelf. Onze begeleiding strekt zich uit over het brede spectrum van onderzoekactiviteiten: van het beoordelen van subsidievoorwaarden, tot het redigeren van consortiumovereenkomsten en het behandelen van integriteitkwesties. Onze juridische ondersteuning houdt oog voor de academische context en reputatie van onze cliënten en de belanghebbenden bij een zaak.